На 8 септември 1991 граѓаните на референдум ја потврдија својата волја за самостојна и суверена држава.
Овој чин е кулминација на долготрајниот стремеж за слобода и државност – од Илинденската идеја за самостојна република, преку АСНОМ како темел на современата македонска државност, сѐ до демократското изјаснување на Референдумот 1991.
Независноста, меѓутоа, не е конечна состојба, туку статус кој треба постојано да се надградува.
34 години подоцна, јасно е дека македонската независност сѐ уште е во сенка на бројни ограничувања.
Дел од нив се резултат на надворешни влијанија, како концептот на „српскиот свет“ и наследството на постјугословенските безбедносни и економски врски.
Други слабости се внатрешни:
- долготрајната доминација на двопартискиот систем на една "елита",
- заробеноста на институциите од партиите на тајкунски структури и
- недоволно независно судство.
Наместо Република на граѓаните, честопати гледаме држава како плен на политичките и економските центри на моќ.
Историјата, меѓутоа, нѐ учи дека македонскиот народ и нацијата на Северна Македонија знае да го продолжи патот до крај.
Ако Илинден ја издигна идејата за слободна република, а НОБ го поставија темелот на државноста, нашата генерација денес ја има обврската да ја доврши независноста - преку целосна европеизација на државата.
Тоа значи:
- ослободување од надворешните геополитички окови на флерт со Москва и Пекинг,
- раскрстување со заробената партиска логика на припадност кон Белград и
- изградба на функционални институции кои ќе бидат столб на правдата, економскиот развој и граѓанската еднаквост со сопствен центар - во европско Скопје.
Членството во Европската Унија не е само геополитичка цел – тоа е историски континуитет на борбата за слобода и достоинство.
Парадоксално, вистинската независност ќе биде остварена кога Северна Македонија ќе стане дел од европското семејство, со стабилна демократија и економија која му служи на народот, а не на привилегираните тајкунски малцинства.
На 8 септември се сеќаваме на минатото, но и се обврзуваме за иднината.
Референдумот 1991 е една победа. Но процесот на независност ќе биде успешен само кога македонскиот народ и нацијата на Северна Македонија целосно ќе се ослободи од остатоците на југонoсталгијата.
Бидејќи југоносталгијата целно ни е проектирана за да се одржи влијанието на старите служби и нивните олигархиски и политички играчи.
Вистинската независност ќе се потврди преку изградба на модерна демократска држава, која конечно ќе се вгради во ЕУ и ќе ја исполни својата историска мисија започната со Илинден, потврдена со АСНОМ и крунисана со 8 Септември – слободна, достоинствена и напредна Северна Македонија - реиндустријализираната, технолошки обновена, образовно крената и популациски стабилизирана.
Тоа е нашата нова Република.
И неа ќе ја градиме преку Нова република.
