Arsim Zekolli: Referendumi 2026 - Komandanta dhe Vojvoda, PatriJota dhe NaciJonalista / Арсим Зеколи: Референдум 2026 - Командант и војвода, (не)патриот и (не)националист

Предизвикот на Зеколи кон ДУИ за иницирање Референдум е еднаков на предизвикот на НoРа кон СДСМ за иницирање на уставните измени. Премолчувањето на ДУИ за Референдум ќе значи исто што и премолчувањето на СДСМ: дека ниту една партија во Собранието вистински не сака преговори и членство во ЕУ – за се да остане исто како и до сега. И во сопственост на истата економска-партиска-медиумска „елита“. Како и секогаш: “When the going gets tough, the tough get going”.

Преводот на македонски јазик е по оригиналот на албански јазик. Текстот е преземен во оригинал.

---

REFERENDUMI 2026: KOMANDANTA DHE VOJVODA, PATRIjOTA DHE NACIjONALISTA

Askush nuk do ju gezohet (dhe tinzarisht ndihmon) protesten e veteraneve UCK nen siglen Liria Ka Emer se sa VMRO-LSDM dhe Mickoski-Zaev. Epizodet paraprake ne Prishtine dhe Tirane deshmuan pasojat tani evidente te depilimit te Komandatures UCK nga deshmitaret pro-UCK ne Tribunalin ne Hage. Mungesa e kontrastit UCK-vs-Serbi dhe e reduktuar ne raportin UCK-vs-UCK deshmoj si potencen e humbur te narativit komandantesk ashtu dhe energjine e tabus intra-Shqiptare, eksplozioni I se ciles vetem se shtyhet, por je edhe eliminohet.

Per dallim nga Tirana e Prishtina ku deficienca UCK-vs-Serbie diktonte anemine e pjesemarresve dhe fansave, intenca e BDI/Veteraneve OVL synon te kapitalizon mu ne revitalizimin e kontrastit UCK-vs-Serbie, qe sipas Ahmetit do revitalizonte edhe BDI-ne edhe narativen e bajatosur (mu nga Komandantat) patriotike te Shqiptaret. Mu prandaj, kjo intence e BDI-OVL tinzash dhe ne prapavi perkrahet dhe stimulohet nga VMRO-LSDM te cilat do perdorin mu kete “protest” per revitalizim te politikes qe synon te mirembane intenzitetin e shovenizmit anti-Shqiptar duke perdorur re-patriotizimin e vonuar te BDI.

Eshte naïve te mendohet se BDI dhe Ali Ahmeti nuk jan te vetedijshem se perfitimi partijak-etnik Shqiptar do jet I prekshem, por megjiithate per Shqiptaret miniskul ne krahasim me perfitimin partijak-etnik i cili per maqedonasit dhe serbet do jet hem I prekshem hem maksimal. Prandaj, qe ne fillim, tentativat emicionalo-eksploitative te Ahmetit dhe BDI te nderlidhura me Protesten e paralajmeruar, duhet ballafaquar me alternativa qe jan me sfiduese per sinqeritetin e BDI dhe dyfish me sfiduese per VMRO-LSDM. Thene ndryse, nese Protesta Liria Ka Emer koncipohet si nje Referendum tinzak qe do imponon diferencimin intra-Shqiptar dhe “shvercin” e edhe nje runde manipulatoresh nen flamurin Kuq e Zi dhe UCK, ftoj dhe rekomandij BDI-se qe te ndermerr iniciative tjeter qe do sfidon “rival partnered” VMRO-LSDM.

Konkretisht, sfidoj BDI dhe grupin parlamentar BDI qe ne Kuvendin e Maqedonise se Veriut te ngrite inicijativen per Referendum ne lidhje me Marreveshjet me Greqine dhe Marreveshtje me Bulgarine. Duke u bazuar mu mbi deklaratat dhe premtimet, zotimet dhe betimet e VMRO (tok me Silanovsken dhe tinzakun Zaev) ne periudhen para-zgjedhore se posa te vijne ne pushtet, do ndermarin inicijativa per abrogim apo nulifikim te “marreveshjeve anti-maqedonase me Bulgarine dhe Greqine”.

Shiqur ne retrospektive, rrenjet e fitores se VMRO-Silanovska ne 2024 nuk qendrojne te Propozimi Gjermano-Francez, te diplomacite Osmani apo “akteve jomiqesore te BE”. Rrenjet dhe bazamenti per fitoret VMRO-Silanovska 2024 burojne nga rezultati I Referendumit 2018, saktesisht bojktotit te te njejtit nga votuesit maqedonas, te cilat VMRO do i interpreton dhe perdor si argument ne favor te percepcionit se bojkoti nenkupton perkrahje massive te VMRO.

Rrjedhimisht, nese Protestat BDI-OVL revitalizojne dhe shpetojne kete percepcion defanzivisit VMRO karsi Shqiptareve, kerkesa dhe inicijativa per Referedum 2026 eshte hapi gjigant qe ve ne test rezultatet e 2018 dhe vet percepecionin e ndertuar nga VMRO ne baze te bojkotit te atekohshem.

Inicijativa eventuale BDI per Referendum 2026, direkt sfidon VMRO (tok me Silanovska, Zaev) te prononcohen reth qendrimeve te tyre, ndaj propozimeve te tyre dhe ne fund te demonstrojne nese qendrojne mbi percepcionin e konstruktuar dhe trashiguar nga 2018 per “vullnetin e popullit maqedonas”. Apropo, kjo poashtu mundeson qe BDI-se qe te sfidon naracionin e VMRO-LSDM per “perzierjet e Shqiptareve ne ceshtje etnike maqedonase” duke ua mundesuar vet maqedonasve qe konkretikisht te deshmojne vullnetin ne menyre qe VMRO-LSDM refuzojne ta bejne, perkunder premtimeve te dhena.

Ne te njejten kohe, ky hap BDI do ndihmon ne ri-definimin dhe qartesimin e diferencave maqedonase reth PatriJotizmit dhe NaciJonalizmit, duke kontestuar narativen e imponuar se kerkesat Shqiptare jan “etnike” ndersa ato Maqedonase jan “shteterore”, perkunder faktit qe sfida ne proceset integrative nuk eshte ceshtja etnike Shqiptare qe bllokon proceset, por mu ceshtja etnike Maqedonase qe imponohet si kinse “ceshtje shteterore”.

Prandaj, ne vend te euforive 24 oreshe “protestuese”, ne vend te spekulimeve kuloareske “zgjedhje ne pranvere, ne vjeshte”, nese BDI eshte serioze ne zotimet per sfidim te Qeverise dhe sistemit, ja mundesia qe me nje levizje elegante, politike, ligjore, kushtetuese te godet, dridh dhe sfidon tere establishmentin maqedonas, tok me partnered nga VLEN, si dhe bashkesine nderkombetare.

Por, ja qe kam drojen se BDI kurren e kurres nuk do ndermae, bile as nderm mend nuk do i shkon guximi qe te nderrmerr nje hap te tille konkret, politikisht legjitim dhe stategjikisht efektiv. Por do preferojne tubime me shum pordha verbale dhe flertime subliminale.

---

РЕФЕРЕНДУМ 2026: КОМАНДАНТ И ВОЈВОДА, (не)ПАТРИОТ И (не)НАЦИОНАЛИСТ

Никој нема повеќе да ужива (и подмолно да ги помогне) протестите на ветераните на ОВК под слоганот „Слободата има име“ одошто ВМРО-СДСМ и Мицкоски-Заев. Прелиминарните епизоди во Приштина и Тирана сведочеа за сега евидентните последици на полирањето на Командата на ОВК од про-ОВК сведоците во Хашкиот Трибунал.

Отсуството на контрастот „ОВК-vs-Србија“ редуциран на „ОВК-vs-ОВК“ известувања ги демонстрира и изгубената моќ на командантскиот наратив и енергијата на внатре-албанските табуа, чија експлозија не е само одложена, туку и отстранета.

За разлика од Тирана и Приштина, каде дефицитот на „ОВК-vs-Србија“ ја диктираше страната на учесниците и поддржувачите, намерата на ДУИ/ОВВ (ОВВ – Организација на воените ветерани) е да ја капитализираат ревитализацијата на контрастот „ОВК-Vs-Србија“; тоа според Ахмети би го ревитализирало и ДУИ и патриотскиот наратив (токму на командантите) на Албанците.

Затоа овој интензитет на ДУИ/ОВВ стапици во позадина е поддржан и стимулиран од ВМРО-СДСМ, кој ќе го користи овој „протест“ за ревитализација на политиката насочена на задржување на интензитетот на анти-албанскиот суверенизам користејќи ја одложената репатриотизација на ДУИ.

Наивно е да се мисли дека ДУИ и Али Ахмети не се свесни дека партиската корист на етничките Албанци ќе биде опиплива, но сепак минимална за Албанците во споредба со партиската корист која за Македонците и Србите ќе биде и опиплива и максимална.

Затоа, на самиот почеток, обидите на Ахмети и ДУИ за емоционална експлоатација на најавениот протест мора да бидат соочени со алтернативите кои се попредизвикувачки за искреноста на ДУИ и двојно попредизвикувачки за ВМРО-СДСМ.

Со други зборови, ако протестот „Слободата има име“ е замислен како затскриен референдум што ќе наметне внатре-албанска диференцијација и „шверц“ на уште една рунда манипулации под црвено-црното знаме и ОВК, го поканувам и му препорачувам на ДУИ да преземе друга иницијатива што ќе ги предизвика „ривалските партнери“ ВМРО-СДСМ.

Конкретно, ги предизвикувам ДУИ и Пратеничката група на ДУИ да покренат иницијатива за референдум во врска со Договорот со Грција и Договорот со Бугарија во Собранието на Северна Македонија. Врз основа токму на декларациите и ветувањата, клетвите и заклетвите на ВМРО (заедно со Силјановска и лукавиот Заев) во предизборниот период дека штом ќе дојдат на власт, ќе преземат иницијатива за укинување или поништување на „анти-македонските договори со Бугарија и Грција“.

Погледано наназад, лагите на победата на ВМРО-Силјановска во 2024 не се фокусираат на германско-францускиот Предлог, отоманската дипломатија или „непрофитните ЕУ акти“. Лагите и основата на победите на ВМРО-Силјановска 2024 потекнуваат од резултатот на Референдумот 2018, конкретно на бојкотот на гласачите Македонци, што ВМРО ќе го интерпретира и употреби како аргумент во корист на перцепцијата дека бојкотот значи масовна поддршка за ВМРО.

Последично, ако протестот на ДУИ-ОВВ ја ревитализира и одржува оваа перцепција на дефанзива на ВМРО кон Албанците, барањето и иницијативата за Референдум 2026 е огромен чекор кој ги става на тест резултатите од 2018 и перцепцијата изградена од ВМРО на основа на тогашниот бојкот.

Евентуалната иницијатива на ДУИ за Референдум 2026 директно го предизвикува ВМРО (заедно со Силјановска, Заев) да се заземат за нивните позиции и предлози и конечно да демонстрираат дали стојат на перцепцијата конструирана и наследена по 2018 за „волјата на македонскиот народ“. Попатно, ова исто му овозможува на ДУИ да го предизвика наративот на ВМРО-СДСМ за „мешање на Албанците во македонските етнички прашања“ – овозможувајќи им на Македонците самите конкретно да ја посведочат својата волја на начин на кој ВМРО-СДСМ одбива тоа да го стори и покрај даденото ветување.

Во исто време, овој чекор на ДУИ ќе помогне да се редефинира и појасни македонското диференцирање на патриотизмот и национализмот, предизвикувајќи го наметнатиот наратив дека албанските барања се „етнички“ додека македонските се „државни“ – и покрај фактот што предизвикот во интегративниот процес не е поради блокирање од албанското етничко прашања, туку затоа што македонското етничко прашање е наметнато како наводно „државно прашање“.

Оттука, наместо 24-часовна протестна „еуфорија“, наместо шпекулации „избори на пролет, на есен“, ако ДУИ е сериозна во намерите да ја предизвика Владата и системот, еве ја можноста со елегантен, политички, легален, уставен потег да зададе удар, да го стресе и предизвика целиот македонски естаблишмент, заедно со партнерите од ВЛЕН, како и меѓународната заедница.

Но, се плашам дека ДУИ никогаш, ама никогаш тоа нема да го стори ниту ќе има храброст да преземе вака конкретен, политички легитимен и стратешки ефективен чекор. Туку ќе преферира митинзи и повеќе вербални ветрови и сублиминални флертови.